Spis treści
Czy substancja znana z „magicznych grzybów” może stać się nowym kluczem do leczenia zaburzeń związanych ze skrajnym gniewem? Nowe badania dowodzą, że psylocybina skutecznie i selektywnie obniża poziom agresji, nie zaburzając przy tym naturalnych potrzeb społecznych u zwierząt.
Czym jest psylocybina i jak wpływa na mózg?
Psylocybina to naturalny związek psychoaktywny, który występuje w ponad 200 gatunkach grzybów, głównie z rodzaju Psilocybe. W organizmie ssaków – w tym ludzi – substancja ta z łatwością przenika do mózgu i wiąże się z receptorami serotoninowymi. W ten sposób wpływa na nasze ludzkie emocje, nastrój, apetyt, a także na poziom odczuwanej agresji. Choć terapeutyczny potencjał tej substancji w kontekście zdrowia psychicznego jest intensywnie badany od kilku lat, jej precyzyjny wpływ na zachowania społeczne u zwierząt pozostawał do tej pory w dużej mierze nieopisany.
Ekstremalnie agresywny model badawczy
Aby sprawdzić, jak psychodeliki modyfikują relacje społeczne, badacze z Kanady sięgnęli po bardzo nietypowy model naukowy. Był to strumieniak namorzynowy (Kryptolebias marmoratus). Jest to niewielka ryba o niezwykle dynamicznym i wrodzonym, agresywnym usposobieniu, która w naturze często przejawia wrogość wobec innych osobników.
Wybór tego konkretnego gatunku przez naukowców nie był przypadkowy. Strumieniaki to obojnaki, które posiadają zdolność do samozapłodnienia. W warunkach laboratoryjnych pozwala to na wyhodowanie całej populacji o absolutnie identycznym kodzie genetycznym (klonów). Dzięki temu kanadyjscy badacze zyskali bezcenną w nauce pewność – zaobserwowane u ryb zmiany w zachowaniu musiały wynikać wyłącznie z podania leku, a nie z indywidualnych, wrodzonych różnic w genach poszczególnych osobników.
Przebieg kanadyjskiego eksperymentu
Eksperyment został zaprojektowany przez zespół badawczy, w którego skład weszły między innymi biolog Dayna Forsyth oraz dr Suzie Currie z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej. Podczas testów pojedyncze ryby umieszczano w sąsiadujących ze sobą szklanych zbiornikach, które były oddzielone drobną siatką oraz nieprzezroczystą barierą.
Po usunięciu nieprzezroczystej zasłony, ryby mogły się wzajemnie obserwować i wyczuwać swój zapach, ale nie mogły zrobić sobie fizycznej krzywdy. Zarejestrowano w ten sposób ich naturalne, wyjściowe zachowanie. Następnego dnia wybrane ryby poddano 20-minutowej kąpieli w wodzie z dodatkiem psylocybiny, po czym ponownie skonfrontowano je z tymi samymi rywalami.
Uspokajające efekty działania „magicznych grzybów”
Wyniki tych niezwykłych badań zostały opublikowane w cenionym czasopiśmie naukowym „Frontiers in Behavioral Neuroscience”. Rzucają one zupełnie nowe światło na terapeutyczne właściwości badanej substancji. Zauważono przede wszystkim, że ryby poddane działaniu wodnego roztworu psylocybiny wykazywały znacznie mniejszą ogólną aktywność ruchową.
Co jednak najważniejsze, u ryb radykalnie spadła częstotliwość tzw. „pływackich zrywów”. W słowniku badaczy oznacza to szybkie, energochłonne i bezpośrednie ataki wymierzone w przeciwnika znajdującego się po drugiej stronie siatki. Lek zadziałał jednak niezwykle wybiórczo. Jak podkreślają autorzy badania, psylocybina nie odcięła ryb od rzeczywistości i nie „wyłączyła” ich z życia społecznego.
Łagodniejsze formy komunikacji między rywalami pozostały bez zmian. Dotyczy to na przykład spokojnego oceniania przeciwnika, czyli tzw. prezentacji czołowej. Zachowania te wyglądały u ryb podobnie, niezależnie od tego, czy podano im preparat. Oznacza to, że psylocybina precyzyjnie wycisza potrzebę fizycznego ataku. Jednocześnie substancja ta nie zaburza podstawowych kontaktów w grupie
Co to oznacza dla przyszłości medycyny?
Dlaczego zachowanie małych rybek powinno nas interesować? Układ nerwowy kręgowców – do których należą zarówno strumieniaki, jak i ludzie – opiera się na ewolucyjnie konserwatywnych szlakach serotoninowych. Oznacza to, że nasze organizmy przetwarzają tego typu substancje w dość podobny, bliski sobie sposób.
Zdaniem badaczy, jest to pierwszy w historii nauki bezpośredni dowód na to, że psylocybina potrafi skutecznie i selektywnie obniżyć poziom agresji w jakimkolwiek modelu zwierzęcym. Wyniki te otwierają drzwi dla dalszych badań, sugerując jednoznacznie, że związki psychodeliczne kryją w sobie ogromny potencjał. Mogą one w niedalekiej przyszłości wspierać innowacyjne terapie medyczne, pomagając pacjentom radzić sobie z zaburzeniami zachowania i szkodliwą agresją.
Źródło: Forsyth D, Faraone N, Lamarre SG and Currie S (2026) The magic of mushrooms: psilocybin influences behavior in the mangrove rivulus fish, Kryptolebias marmoratus. Front. Behav. Neurosci. 20:1767175. doi: 10.3389/fnbeh.2026.1767175
