Psylocybina i EEG. Czeskie badanie o dobie po podaniu

12 września, 2026 · Badania · 5 min czytania

Badania nad psylocybiną zwykle skupiają się na kilku godzinach, w których substancja działa najsilniej. Czeski zespół sprawdził, co dzieje się dalej. Psylocybina w badaniu EEG z Klecan pod Pragą dała wynik wart uwagi: zmiany w zapisie pracy mózgu widoczne dobę po podaniu wiązały się z pozytywnymi zmianami w życiu uczestników po czterech tygodniach — i to niezależnie od tego, jak intensywne było samo przeżycie.

Praca ukazała się 4 września 2026 roku w „Journal of Psychopharmacology”. Poniżej wyjaśniamy, co zmierzono, jak czytać te wyniki i czego z nich nie wyciągać.

Kto i jak prowadził badanie

Autorzy pracują w Psychedelic Research Centre czeskiego Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego w Klecanach i na Trzecim Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Karola. Pierwszym autorem jest Marek Nikolič, a autorem prowadzącym — Tomáš Páleníček. Współautorami są też Tom Froese z Okinawskiego Instytutu Nauki i Technologii oraz Pedro Mediano z Imperial College London.

Schemat był klasyczny dla badań farmakologicznych:

• podwójnie ślepa próba — ani uczestnicy, ani badacze nie wiedzieli, kiedy podano substancję, a kiedy placebo;
• układ naprzemienny — każda osoba przeszła obie sesje, więc była kontrolą dla samej siebie;
• 20 zdrowych ochotników, po równo kobiet i mężczyzn;
• pomiary przed podaniem oraz po 1, 3, 6 i 24 godzinach, a potem ankieta po 28 dniach.

Zastosowano umiarkowaną dawkę psylocybiny. Konkretnej wielkości nie podajemy — nie ma ona znaczenia dla zrozumienia wyników, a nasz serwis nie publikuje informacji o dawkowaniu.

Czym jest EEG i co w nim widać

Elektroencefalografia rejestruje aktywność elektryczną mózgu przez elektrody przyłożone do skóry głowy. Badanie „gęste” oznacza czepek z dużą liczbą elektrod, a „spoczynkowe” — że w trakcie zapisu uczestnik nie wykonuje żadnego zadania.

Zapis rozkłada się na rytmy o różnej częstotliwości: wolne fale delta i theta, średnie alfa i beta oraz szybkie gamma. Badacze patrzą na dwie rzeczy. Moc mówi, jak silny jest dany rytm. Różnorodność sygnału mówi, jak bardzo zapis jest nieprzewidywalny i zróżnicowany.

Pierwsze godziny: znany obraz

W pierwszej i trzeciej godzinie moc rytmów alfa i beta spadła, a różnorodność sygnału w paśmie gamma wzrosła. Po sześciu godzinach wszystko wróciło do poziomu wyjściowego. Sami autorzy piszą, że te ostre zmiany potwierdzają obraz znany z wcześniejszych prac. O tym, że różne psychodeliki zostawiają w mózgu podobny ślad, pisaliśmy przy dużej analizie obrazowania mózgu pod wpływem pięciu substancji.

Wzrost różnorodności w paśmie gamma silnie korelował z nasileniem ostrych objawów psychicznych mierzonych skalą BPRS (współczynnik korelacji 0,71). Największy wzrost notowano u osób, których zapis przed badaniem był najmniej złożony. Autorzy sugerują, że wyjściowa złożoność sygnału mogłaby kiedyś posłużyć jako wskaźnik, kto silniej zareaguje.

Doba później: ślad, który coś znaczył

Najważniejszy wynik dotyczy 24. godziny. Ostre działanie już minęło, ale zapis nie był taki sam jak przed podaniem: moc wolnych rytmów delta i theta była obniżona. Im większy był ten spadek, tym więcej pozytywnych zmian życiowych uczestnicy deklarowali po czterech tygodniach w kwestionariuszu trwałych efektów (PEQ). Korelacje mieściły się w przedziale od −0,47 do −0,57.

Kluczowe jest to, że ta zależność nie wynikała z siły przeżycia. Osoby z bardziej intensywną fazą ostrą nie miały automatycznie większych zmian w zapisie po dobie. Autorzy nazywają ten okres po ustąpieniu działania angielskim terminem „afterglow” i stawiają hipotezę, że korzyści mogą być związane właśnie z nim — z osłabieniem odgórnej, hierarchicznej kontroli, jaką kora mózgowa sprawuje nad przetwarzaniem informacji.

Nie przekreśla to znaczenia samego przeżycia. W pracy z 2025 roku ten sam zespół pokazał na 40 zdrowych ochotnikach, że pewne cechy ostrego doświadczenia wiązały się z późniejszymi pozytywnymi efektami. Nowe badanie dodaje drugi, niezależny tor.

O tym, jak bardzo obraz mózgu zależy od warunków pomiaru, pisaliśmy przy badaniu zespołu z Monash.

Jak czytać te wyniki

• Korelacja to nie przewidywanie w sensie klinicznym. Przy 20 osobach nawet umiarkowana zależność ma szeroki margines niepewności.
• Pozytywne zmiany życiowe to samoopis. Kwestionariusz PEQ pyta uczestników o ich własną ocenę, nie mierzy obiektywnych wskaźników.
• Uczestnicy byli zdrowi. Wyników nie da się bezpośrednio przenieść na pacjentów z depresją.
• Cztery tygodnie to krótko. Nie wiadomo, czy związek utrzymałby się po pół roku.
• Potrzebna jest replikacja. Jedno badanie to kierunek, nie reguła.

Status prawny w Polsce i w Czechach

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii nie wymienia grzybów: kontrolą objęte są psylocybina i psylocyna jako substancje z grupy I-P, a owocnik traktuje się jako ich nośnik. Growkity są legalne jako materiał do obserwacji mikologicznych; doprowadzenie ich do owocowania jest zakazane. Czechy od 1 stycznia 2026 roku dopuszczają psylocybinę wyłącznie w zastosowaniu medycznym pod nadzorem — jak wygląda to w praktyce, opisaliśmy w tekście o czeskiej psylocybinie leczniczej.

Podsumowanie

Zmiany w zapisie EEG widoczne dobę po podaniu psylocybiny wiązały się z pozytywnymi zmianami po czterech tygodniach, niezależnie od siły samego przeżycia. To sygnał, że okres tuż po ustąpieniu działania może być dla badaczy równie ważny jak jego szczyt — ale na razie z jednego badania na dwudziestu zdrowych osobach.

Treść przeznaczona dla osób pełnoletnich. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.

FAQ

Co to jest afterglow?

To określenie okresu tuż po ustąpieniu ostrego działania psychodelika. W czeskim badaniu odpowiadał mu pomiar po 24 godzinach.

Czy badanie pokazało, że EEG przewiduje efekty psylocybiny?

Pokazało korelację między zapisem po dobie a deklarowanymi zmianami po czterech tygodniach. Do narzędzia przewidującego efekty u pacjentów jest jeszcze daleko.

Kto brał udział w badaniu?

Dwadzieścia zdrowych osób, dziesięć kobiet i dziesięciu mężczyzn. Każda przeszła sesję z psylocybiną i sesję z placebo.

Czy w Czechach psylocybina jest legalna?

Tylko w zastosowaniu medycznym, od 1 stycznia 2026 roku. Poza tym pozostaje zakazana, podobnie jak w Polsce.

Źródła

• Psilocybin-induced changes in electroencephalography link acute and long-term effects — Nikolič M., Froese T., Mediano P.A.M., Koudelka V., Horáček J., Tylš F., Páleníček T., Journal of Psychopharmacology, 2026
• Rekord publikacji w PubMed, PMID 42698232 — PubMed, 2026
• The phenomenology of psilocybin’s experience mediates subsequent persistent psychological effects independently of sex, previous experience, or setting — Klučková T., Nikolič M., Tylš F. i in., Pharmacological Reports, 2025
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych — tekst jednolity — Dz.U. 2024 poz. 1139, ISAP