Psylocyna czy psylocybina? Porównanie w badaniu na ludziach

14 września, 2026 · Badania · 6 min czytania

Psylocybina i psylocyna to dwa różne związki, ale nie dwa różne psychodeliki: pierwszy jest zapasową formą drugiego. Psylocybinę grzyb gromadzi, psylocynę rozpoznaje mózg. Skoro tak, czy ma znaczenie, którą z nich poda się człowiekowi? Porównanie psylocyny i psylocybiny wprost, u ludzi i w kontrolowanych warunkach, przeprowadził właśnie zespół z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco.

Krótka odpowiedź: podane doustnie, obie substancje działały podobnie długo i z podobną siłą, a po psylocynie odnotowano nieco mniej skutków ubocznych. To jednak mała, wstępna praca na zdrowych ochotnikach, a nie zmiana w wiedzy o terapii.

Czym różnią się te dwie substancje

Różnica sprowadza się do jednej grupy fosforanowej. Psylocybina ją ma, psylocyna nie. Ten szczegół decyduje o trwałości cząsteczki, o tym, gdzie którą z nich spotkamy, i o tym, która faktycznie działa. Pełniejszy wykład chemii obu związków i ich krewnych znajdziesz w naszym przewodniku po grzybach psylocybinowych.

Co dzieje się w owocniku

Grzyb buduje psylocybinę z tryptofanu w czterech krokach, a każdy katalizuje osobny enzym; szlak odtworzył w 2017 roku zespół Dirka Hoffmeistera z Jeny. Produktem końcowym jest właśnie forma z fosforanem. Psylocyna występuje w tkance w mniejszej ilości.

Gdy owocnik zostaje uszkodzony, dwa kolejne enzymy uruchamiają reakcję łańcuchową: jeden odcina fosforan, drugi utlenia uwolnioną psylocynę, a produkty tej reakcji łączą się w niebieskie kompleksy (Lenz i wsp., „Angewandte Chemie”, 2020). Stąd znane sinienie. Warto je rozumieć dobrze: to ślad rozpadu psylocyny, a nie miara tego, ile substancji zawierał grzyb.

Proporcje obu związków i ich krewnych nie są stałe. Różnią się między gatunkami, a nawet między szczepami tego samego gatunku — pokazało to niedawne porównanie czternastu szczepów Psilocybe cubensis.

Co dzieje się w organizmie

Z punktu widzenia organizmu psylocybina jest nośnikiem. Enzymy z rodziny fosfataz alkalicznych odłączają od niej fosforan i dopiero wtedy powstaje związek zdolny do działania na receptory serotoninowe typu 5-HT2A. Po wszystkim organizm wiąże psylocynę z kwasem glukuronowym i w tej postaci wydala ją głównie z moczem (Dinis-Oliveira, „Drug Metabolism Reviews”, 2017).

Dlatego w badaniach farmakokinetycznych, takich jak szwajcarska praca Holzego i współpracowników z 2023 roku, we krwi uczestników oznacza się psylocynę, a nie psylocybinę.

Co wyszło w badaniu z San Francisco

W badaniu, opublikowanym pod koniec sierpnia 2026 roku w „Journal of Psychopharmacology”, wzięło udział dwadzieścioro zdrowych dorosłych w wieku od 25 do 50 lat. Każda z tych osób miała już wcześniej kontakt z psychodelikiem. Każdy uczestnik miał maksymalnie cztery sesje, rozdzielone czterotygodniowymi przerwami i prowadzone pod stałą opieką terapeuty oraz asystenta. Porównywano kapsułkę z psylocybiną, kapsułkę z psylocyną i tabletkę podjęzykową z psylocyną — wszystkie wytworzone z ekstraktów z grzybów, a nie z syntezy chemicznej.

Najważniejsze obserwacje:

• Przebieg. Obie kapsułki zaczynały działać w zbliżonym czasie, dochodziły do podobnego szczytu i działały podobnie długo. Charakter przeżyć opisywanych przez uczestników był zbliżony.
• Skutki uboczne. Po psylocynie zdarzały się rzadziej i miały łagodniejszy przebieg, choć nudności pojawiały się po obu kapsułkach podobnie często. Badacze oceniają tę przewagę jako umiarkowaną.
• Tabletka podjęzykowa. Była dobrze tolerowana, ale działała wyraźnie słabiej. Badacze celowo wybrali ostrożne ilości i nie osiągnęli poziomu, który pozwoliłby ocenić tę formę podania.

Według omówienia w PsyPost to pierwsze od lat 60. badanie, w którym ludziom podano psylocynę bezpośrednio.

Czego to badanie nie mówi

Nie mówi, że psylocyna jest „mocniejsza” ani „lepsza”. W porównanych warunkach różnica dotyczyła głównie tolerancji i była niewielka.

Nie dotyczy pacjentów. Uczestnikami byli zdrowi, doświadczeni ochotnicy, nie było grupy placebo i nie mierzono stężeń substancji we krwi.

Nie dotyczy też niczego poza kliniką. Kierujący badaniem Josh Woolley, cytowany przez PsyPost, podkreśla, że wyniki nie dają żadnych podstaw do samodzielnego sięgania po ekstrakty z grzybów: w badaniu używano preparatów o jakości farmaceutycznej, podawanych pod nadzorem medycznym.

Szerszy obraz tego, co wiadomo o psylocybinie w leczeniu, zebraliśmy w tekście psylocybina a depresja.

Status prawny w Polsce

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii nie wymienia grzybów: kontrolą objęte są psylocybina i psylocyna jako substancje z grupy I-P, a owocnik traktuje się jako ich nośnik. Obie mają w wykazie Ministra Zdrowia osobne pozycje: psylocybina 86, psylocyna 76. Growkit, czyli zaszczepione podłoże, jest legalny jako materiał do obserwacji mikologicznych; doprowadzenie go do owocowania jest zakazane.

Podsumowanie

Psylocybina to forma, w której grzyb przechowuje substancję, a psylocyna to forma, która działa w organizmie — i w pierwszym od dekad porównaniu u ludzi obie dały podobny efekt, z lekką przewagą psylocyny w tolerancji. Czy ta przewaga ma znaczenie kliniczne, pokażą dopiero większe badania.

Treść przeznaczona dla osób pełnoletnich. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.

FAQ

Czym psylocybina różni się od psylocyny?

Obecnością grupy fosforanowej, którą ma tylko psylocybina. To bliscy krewni: organizm przekształca pierwszą w drugą.

Która z tych substancji przeważa w grzybach?

W nieuszkodzonej tkance przeważa psylocybina. Psylocyna występuje w mniejszej ilości i szybko się utlenia, gdy tkanka zostanie uszkodzona.

Czy w badaniu psylocyna działała silniej?

Nie. Obie substancje podane doustnie miały podobny przebieg i siłę działania. Różnica dotyczyła głównie mniejszej liczby skutków ubocznych po psylocynie.

Czy obie substancje są w Polsce nielegalne?

Tak. Obie znajdują się w grupie I-P wykazu substancji psychotropowych. Legalny jest growkit jako materiał do obserwacji mikologicznych, ale nie jego owocnikowanie.

Źródła

• A randomized crossover trial comparing the acute physiological and psychological effects of botanical formulations of oral psilocybin, oral psilocin, and sublingual psilocin — Tai M.L., Woolley J.D. i in., Journal of Psychopharmacology, 2026
• Rekord publikacji w PubMed, PMID 42668404 — PubMed, 2026
• Rejestr badania NCT05317689 — ClinicalTrials.gov
• First human trial of psilocin since the 1960s reveals better tolerability than psilocybin — PsyPost, 2026
• Enzymatic Synthesis of Psilocybin — Fricke J., Blei F., Hoffmeister D., Angewandte Chemie International Edition, 2017
• Injury-Triggered Blueing Reactions of Psilocybe Magic Mushrooms — Lenz C. i in., Angewandte Chemie International Edition, 2020
• Metabolism of psilocybin and psilocin: clinical and forensic toxicological relevance — Dinis-Oliveira R.J., Drug Metabolism Reviews, 2017
• Pharmacokinetics and Pharmacodynamics of Oral Psilocybin Administration in Healthy Participants — Holze F. i in., Clinical Pharmacology & Therapeutics, 2023
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych — tekst jednolity — Dz.U. 2024 poz. 1139, ISAP; psylocyna poz. 76, psylocybina poz. 86